TÌM HIỂU QUY ĐỊNH VỀ SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM QUA CÁC BẢN HIẾN PHÁP

Mực tàu - Từ sau thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945 gắn liền với sự ra đời của nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đến nay, đã có 5 bản Hiến pháp được ban hành, đó là Hiến pháp 1946, Hiến pháp 1959, Hiến pháp 1980, Hiến pháp 1992 (được sửa đổi bổ súng năm 2001) và Hiến pháp 2013. Mỗi bản Hiến pháp ra đời là đáp ứng yêu cầu của một giai đoạn cách mạng mới, là nguyện vọng của nhân dân Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam. Chuẩn bị hướng tới kỷ niệm 85 năm ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, chúng ta hãy cùng tìm hiểu quy định về sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam qua các bản Hiến pháp này.
 

Ngày 3-9-1945, một ngày sau Lễ Độc lập, trong phiên họp đầu tiên của Chính phủ lâm thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đề ra những nhiệm vụ cấp bách của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Một trong sáu nhiệm vụ cấp bách khi đó là bầu cử Quốc hội và soạn thảo Hiến pháp khẳng định cơ sở hiện thực và pháp lý của Nhà nước Việt Nam độc lập. Người nêu rõ: “Trước chúng ta đã bị chế độ quân chủ chuyên chế cai trị, rồi đến chế độ thực dân không kém phần chuyên chế, nên nước ta không có hiến pháp. Nhân dân ta không được hưởng quyền tự do dân chủ. Chúng ta phải có một hiến pháp dân chủ. Tôi đề nghị  Chính phủ tổ chức càng sớm càng hay cuộc TỔNG TUYỂN CỬ với chế độ phổ thông đầu phiếu. Tất cả công dân trai gái mười tám tuổi đều có quyền ứng cử và bầu cử, không phân biệt giàu nghèo, tôn giáo, dòng giống,v.v..”.

Cuộc Tổng tuyển cử ngày 6-1-1946 diễn ra trên cả nước và bầu ra 333 đại biểu Quốc hội khóa I. Trong tiếng súng kháng chiến chống xâm lược, nhân dân Nam Bộ vẫn hăng hái đi bầu những đại biểu của mình và thực hiện quyền làm chủ đất nước và nhiều đồng chí, đồng bào đã anh dũng hy sinh trong ngày bầu cử. Ngày 2-3-1946, Quốc hội khóa I khai mạc Kỳ họp thứ nhất thành lập Chính phủ chính thức của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa do Chủ tịch Hồ Chí Minh đứng đầu. Nhiệm vụ soạn thảo Hiến pháp bắt đầu được đẩy mạnh dưới sự chỉ đạo của Ủy ban dự thảo Hiến pháp do Chủ tịch Hồ Chí Minh đứng đầu. Ngày 31-10-1945, Chính phủ đã công bố trên báo Cứu quốc bản Dự thảo Hiến pháp để đồng bảo cả nước tham gia xây dựng Hiến pháp.

Ngày 9-11-1946, tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa I đã thông qua Hiến pháp của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Đây là bản Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam độc lập. Hiến pháp gồm Lời nói đầu, 7 chương, 70 điều. Ngay tại Điều 1, Hiến pháp năm 1946 quy định: “Nước Việt Nam là một nước dân chủ cộng hòa. Tất cả quyền bính trong nước là của toàn thể nhân dân Việt Nam, không phân biệt nòi giống, gái trai, giàu nghèo, giai cấp, tôn giáo”. Trong hoàn cảnh của đất nước lúc bấy giờ, việc đặt ra thể chế này thể hiện sự sáng tạo tuyệt vời của Chủ tịch Hồ Chí Minh và của Đảng ta. Do vậy, mặc dù trong Hiến pháp năm 1946, không có quy định nào cụ thể về sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, nhưng vai trò của Đảng của Hồ Chí Minh vẫn luôn được khẳng định bằng việc thông qua bản Hiến pháp lịch sử năm 1946 và những việc làm cụ thể khác.

Sau chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ, miền Bắc được hoàn toàn giải phóng. Theo nhận định của Đảng, Hiến pháp năm 1946 đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử và để phục vụ cho sự nghiệp xây dựng chế độ xã hội chủ nghĩa- một chế độ dân chủ mới thì cần phải có một Hiến pháp mới. Chính vì lẽ đó, Hiến pháp năm 1959 được thông qua ngày 31/12/1959, gồm 10 chương, 112 Điều, đây là bản Hiến pháp mang nhiều dấu ấn của việc tổ chức nhà nước xã hội chủ nghĩa. Ở bản Hiến pháp này, mặc dù cũng chưa có một điều riêng hiến định sự lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và xã hội nhưng khác với Hiến pháp năm 1946, vai trò của Đảng đã được khẳng định rõ trong Lời nói đầu: “Từ năm 1930, dưới sự lãnh đạo của đảng Cộng sản Đông Dương, nay là Đảng Lao động Việt Nam, cách mạng Việt Nam đã tiến lên một giai đoạn mới, cuộc đấu tranh bền bỉ đầy gian khổ và hy sinh dũng cảm của nhân dân ta chống ách thống trị của đế quốc và phong kiến đã giành được thắng lợi vĩ đại…Dưới sự lãnh đạo sáng suốt của đảng Lao động Việt Nam, Chính phủ nước Việt Nam dân chủ cộng hòa và Chủ tịch Hồ Chí Minh, toàn dân ta đoàn kết rộng rãi trong Mặt trận dân tộc thống nhất, nhất định sẽ giành được thắng lợi vẻ vang trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và thực hiện thống nhất nước nhà”. Hiến pháp 1959 tiếp tục khẳng định: Ở nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, tất cả quyền lực đều thuộc về nhân dân. Nhân dân sử dụng quyền lực của mình thông qua Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp do nhân dân bầu ra và chịu trách nhiệm trước nhân dân. Nguyên tắc tập trung dân chủ là nguyên tắc hoạt động của Đảng được hiến định trong Hiến pháp 1959: “Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp và các cơ quan nhà nước khác đều thực hành nguyên tắc tập trung dân chủ” (Điều 4).

Chiến thắng lịch sử 30/4/1975 giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước đã mở ra thời kỳ đưa cả nước tiến lên xây dựng chủ nghĩa xã hội. Để đáp ứng yêu cầu của thời kỳ cách mạng mới, tại kỳ họp thứ 7 ngày 18/12/1980, Quốc hội khóa VI đã thông qua bản Hiến pháp 1980. Khác với hai bản Hiến pháp trước đó, đến Hiến pháp năm 1980, vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đã được quy định cụ thể bằng một điều của Hiến pháp. Tại Điều 4, Hiến pháp 1980 quy định: “Đảng Cộng sản Việt Nam, đội tiên phong và bộ tham mưu chiến đấu của giai cấp công nhân Việt Nam, được vũ trang bằng học thuyết Mác-Lênin, là lực lượng duy nhất lãnh đạo Nhà nước, lãnh đạo xã hội, là nhân tố chủ yếu quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Đảng tồn tại và phấn đấu vì lợi ích của giai cấp công nhân và nhân dân Việt Nam. Các tổ chức của Đảng hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp”. Đây chính là sự ghi nhận của nhân dân đối với quá trình đấu tranh oanh liệt và vẻ vang của Đảng vì mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, mang lại đời sống tốt đẹp cho nhân dân.

Trong thời kỳ đổi mới, để thể chế hóa đường lối của Đảng, nhất là Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, tại kỳ họp thứ 11, Quốc hội khóa VII đã thông qua Hiến pháp mới (Hiến pháp 1992) ngày 15-4-1992 với 12 chương, 147 điều. Một trong những quan điểm chỉ đạo việc xây dưng Hiến pháp năm 1992 là tiếp tục khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng. Điều 4 Hiến pháp 1992 đã có những bổ sung quan trọng, đầy đủ, làm rõ và sâu sắc hơn vai trò lãnh đạo của Đảng đối với nhà nước và xã hội: “Đảng Cộng sản Việt Nam, đội tiên phong của giai cấp công nhân Việt Nam, đại biểu trung thành quyền lợi của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc, theo chủ nghĩa Mác-Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh, là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội. Mọi tổ chức của Đảng hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật”. Nếu đối chiếu với nội dung điều 4 Hiến pháp năm 1980 thì quy định này đã hàm súc và hoàn thiện hơn cả về nội hàm và cách diễn đạt. Hiến pháp năm 1992 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều vào năm 2001 với điểm mới căn bản là sự khẳng định việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân.

Trong giai đoạn hiện nay, đất nước ta đã có nhiều thay đổi. Cương lĩnh và các văn kiện của Đại hội Đảng lần thứ XI đã xác định mục tiêu, định hướng phát triển toàn diện, bền vững đất nước ta trong giai đoạn cách mạng mới. Việc sửa đổi Hiến pháp năm 1992 là rất cần thiết để bảo đảm đổi mới đồng bộ cả về kinh tế và chính trị, xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam XHCN của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân; hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN; bảo đảm tốt hơn quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân; xây dựng và bảo vệ đất nước; tích cực và chủ động hội nhập quốc tế. Ngày 28/11/ 2013, với tỷ lệ phiếu tán thành khá cao (97,59%), Quốc hội đã thông qua Hiến pháp (sửa đổi) – Hiếp pháp 2013.  Sự lãnh đạo của Đảng không chỉ được tiếp tục khẳng định trong Hiến pháp mới mà sự hiến định ấy con được làm sâu sắc và toàn diện hơn. Điều 4 Hiến pháp năm 2013 nêu rõ: “1. Đảng Cộng sản Việt Nam - Đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong của Nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam, đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân, Nhân dân lao động và của cả dân tộc, lấy chủ nghĩa Mác – Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội. 2. Đảng Cộng sản Việt Nam gắn bó mật thiết với Nhân dân, phục vụ Nhân dân, chịu sự giám sát của Nhân dân, chịu trách nhiệm trước Nhân dân về những quyết định của mình. 3. Các tổ chức của Đảng và đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật". Quy định của Hiến pháp năm 2013 là kế thừa quy định tại điều 4 Hiến pháp 1992, đồng thời bổ sung quy định làm rõ bản chất của Đảng theo tinh thần mới của Cương lĩnh. Chính do bản chất và nền tảng tư tưởng đó nên nhân dân mới thừa nhận vai trò lãnh đạo Nhà nước và xã hội của Đảng và được tiếp tục ghi nhận long trọng vào Hiến pháp năm 2013.


Như vậy trải qua các thời kỳ lịch sử khác nhau, nhưng liên tục từ bản Hiến pháp đầu tiên năm 1946 đến Hiến pháp 2013, các bản Hiến pháp đều gián tiếp hoặc trực tiếp ghi nhận, thừa nhận vai trò lãnh đạo tuyệt đối của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với Nhà nước và nhân dân Việt Nam. Đây là một thực tế mà không gì có thể thay đổi.
BÀI KẾ TIẾP
« Prev Post
BÀI TRƯỚC
BÀI KẾ TIẾP »

3 nhận xét

Viết nhận xét
20:37, 30/01/2015 XÓA

Điều 4 Hiến pháp năm 2013 nêu rõ: “1. Đảng Cộng sản Việt Nam - Đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong của Nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam, đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân,từ đó ta thấy Đảng ta là để phục vụ cho lợi ích của nhân dân vì thế nhân dân luôn bảo vệ đảng và xây dựng đảng

TRẢ LỜI
avatar
Unknown
AUTHOR
20:44, 30/01/2015 XÓA

sự lãnh đạo của Đảng cộng sản là về mọi mặt mọi vấn đề của đất nước có thế thì đất nước mới phát triển theo đúng con đường xã hội chủ nghĩa mà chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại và nhân dân đã chọn,và Đảng lãnh đạo để đề ra các chủ trương chính sách đưa nhân dân có cuộc sống hạnh phúc hơn,vì thế chúng ta có trách nhiệm thực hiện đúng đắn các chủ trương chính sách mà đảng đã đề ra

TRẢ LỜI
avatar
20:48, 30/01/2015 XÓA

dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản việt nam toàn thể nhân dân ta đã giành được những thắng lợi vô cùng to lớn và để có được đất nước phát triển như ngày hôm nay,nhân dân có cuộc sống hạnh phúc đó là dưới sự lãnh đạo của Đảng ta, vì thế đảng cộng sản việt nam lãnh đạo tuyệt đối đối với nhà nước là điều hiển nhiên

TRẢ LỜI
avatar

» Bình luận mang tính xây dựng và đóng góp. Vui lòng phân biệt rõ ràng giữa "góp ý", "phản biện" và "xuyên tạc".
» Không sử dụng các từ ngữ kích động, tuyên truyền, gây thù hằn, phân biệt vùng miền, tôn giáo, giới tính...gây tổn hại đến khối Đại đoàn kết dân tộc.
» Không sử dụng các từ ngữ , hình ảnh xuyên tạc, bôi xấu Đất nước, chế độ, Quốc huy , Quốc kỳ, Quốc ca... của nhà nước CHXHCN Việt Nam.
» Không sử dụng các từ ngữ , hình ảnh xuyên tạc, bôi xấu Đảng, Nhà nước, lãnh tụ, lãnh đạo. Nếu có ý kiến phản biện vui lòng đưa ra dẫn chứng cụ thể với nguồn đáng tin cậy.
» Không sử dụng các tên người dùng vi phạm các điều trên. Các tên người dùng mang tính chất chia rẽ đoàn kết dân tộc (Bắc Kỳ, Nam Kỳ...),một trong những tên trong cuộc đời hoạt động của chủ tịch Hồ Chí Minh hoặc các tên xuyên tạc về chủ tịch Hồ Chí Minh, các lãnh đạo Đảng, Nhà nước hiện tại đều bị xóa bỏ mà không cần báo trước.
» Nếu thấy dấu hiệu vi phạm, bạn đọc vui lòng báo cho chúng tôi biết bằng form báo cáo phía bên phải blog.
Thân ái ! Conversion Conversion Emoticon Emoticon