TỪ CHUYỆN ĐỐN HẠ CÂY XANH ĐẾN Ý THỨC VỀ XÃ HỘI DÂN SỰ

Lữ Khách
Không phải Nguyễn Đình Bổn (FB Bổn Đình Nguyễn) là người đầu tiên nói về sự có mặt của ý thức hay những mầm mống đầu tiên của xã hội dân sự tại Việt Nam. Bởi, trước đó trong nhiều bài viết, bài trả lời báo chí bên ngoài Phạm Chí Dũng trong danh xưng là "Nhà báo độc lập, Chủ tịch Hội nhà báo độc lập" đã không ít lần nhắc đến khái niệm này. Và trên thực tế, không ít các tổ chức như Hội Nhà báo độc lập, Văn đoàn độc lập... đã liên kết kết với nhau để cho ra đời một danh xưng chung hơn: Các tổ chức Xã hội dân sự. Tuy nhiên, cũng giống như trường hợp Nguyễn Đình Bổn sẽ được nói dưới đây là chưa ai dám định hình rõ nét thế nào Xã hội? Mô hình xã hội dân sự sẽ được hình thành với các trụ cột nào? Và điều gì sẽ đảm bảo Xã hội dân sự sẽ vận hành hài hòa các lợi ích của xã hội mà sẽ không gây nên những hiện tượng quen gọi là lợi ích nhóm? 
Tất thảy đang chờ một câu trả lời từ chính những chủ thể đã tự gắn cho mình cái mác chưa rõ ràng ấy....Họ vẫn hô hào, vẫn tranh đấu cho những giá trị tốt đẹp dưới danh xưng "Xã hội dân sự" mà không thể biết được khi họ làm chủ thì xã hội đó sẽ ra sao? 

Xin được trở lại với đoạn phát biểu trên FB cá nhân của Nguyễn Đình Bổn. Ông này bắt đầu ý kiến của mình bằng hai từ "Đáng mừng!" và điều này được ông thể hiện chi tiết: "Qua việc phản đối trên mạng xã hội, việc gắn biểu ngữ phản đối trên các thân cây rồi việc biểu tình trên các con phố ở Hà Nội để chống lại việc chặt cây này cho thấy một ý thức về một xã hội dân sự đã được hình thành.

Và một khi ý thức đó biến thành sức mạnh tập thể thì người cầm quyền phải nhượng bộ khi trên bản tin VTV 12g trưa nay, Chủ tịch thành phố Hà Nội Nguyễn Thế Thảo vừa "yêu cầu dừng việc chặt hạ thay thế cây xanh trên một số tuyến phố để rà soát, phân loại, đưa ra các tiêu chí cụ thể".

Bước tiến này rất đáng mừng!". 

Cũng xin thưa rằng, đến thời điểm người viết có Entry này thì Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Thế Thảo đã dừng chặt cây xanh. Tuy nhiên, vấn đề được đặt ra ở đây là liệu đó có phải là kết quả mà sức ép dư luận, truyền thông mà có; hay đó là cách mà chính quyền Hà Nội đang điều chỉnh các quyết định của chính mình ra trước đó sau những kiến nghị bằng văn bản từ một số cá nhân? Và liệu có thể cho đó là minh chứng "cho thấy một ý thức về một xã hội dân sự đã được hình thành"? Tôi xin lưu ý với những ai quan tâm là Nguyễn Đình Bổn viết là "cho thấy ý thức xã hội dân sự" chứ không phải là "ý thức xã hội dân sự", nghĩa là trong câu chuyện phản đối kia họ không biết gì về xã hội dân sự nhưng hành động của họ cho thấy điều đó; nó chỉ dừng lại ở một cấp độ thấp nhât của sự ý thức về xã hội sự! Song, tôi cho rằng ngay đến cả sự so sánh ở cấp độ thấp nhất ấy Nguyễn Đình Bổn cũng cho thấy sự thất bại. 

Có thể, trong cách nói của Nguyễn Đình Bổn, "xã hội dân sự" được nhìn ở góc độ ý thức tự giác lên tiếng, phản biện xã hội của từng cá thể đối với chính vấn đề mà họ quan tâm, công luận chú ý nhiều. Nhưng thử hỏi, từng đó thôi thì có thể xem đó là một sự ý thức đầy đủ về mô hình "xã hội dân sự" chưa? hay đó cũng chỉ là một sự lên tiếng bình thường, một cách lên tiếng đã được thực thi nhiều năm và không phải đến nay mới hình thành. Bởi, trên thực tế từ nhiều năm trước cũng với cách phản đối ấy không chỉ Hà Nội, nhiều địa phương đã nhận sai và điều chỉnh chính sách khi họ thấy hợp lý.

Chúng ta hiểu rằng, việc công nhận khái niệm mới - "xã hội dân sự" luôn đi liền với việc phủ nhận chế độ xã hội hiện tại. Đó là một thực tế và cơ bản phù hợp với cái cách mà nhiều hội nhóm trá hình tại Việt Nam đang hướng tới. Tuy nhiên, phát hiện, nhận thức về một thực tế đã diễn ra nhiều năm và vội vàng cho đó là một biểu hiện mới gắn với những điều kiện mới, phải chăng Nguyễn Đình Bổn cũng chỉ là đứa trẻ ranh khi nhận thức về "xã hội dân sự". 

Chưa hết, phải công nhận rằng, người dân thủ đô và một số địa phương trong phản đối chuyện chặt cây kia đã thể hiện chính kiến của mình một cách xây dựng; nghĩa là họ nêu vấn đề và bảo vệ ý kiến của chính mình bằng những luận điểm, những căn cứ chứ không ồn ào, náo động và thậm chí là bạo lực như đám người làm lễ tưởng niệm Gạc Ma vừa qua. Cho nên, nếu cho đây là biểu hiện của ý thức xã hội dân sự thì đó là dạng ý thức cao mới đúng; Nguyễn Đình Bổn cũng quên mất không kèm theo điều kiện để có một xã hội dân sự thực thụ: Tôn trọng thể chế đương nhiệm và thực hành quyền phản biện trong ôn hòa và đúng pháp luật! Hay nói cách khác, việc nhận thức về bất cứ hiện tượng mới nào cũng vậy, nó cần có những điều kiện đi kèm./.
BÀI KẾ TIẾP
« Prev Post
BÀI TRƯỚC
BÀI KẾ TIẾP »

2 nhận xét

Viết nhận xét
Lan Vân
AUTHOR
20:44, 23/03/2015 XÓA

Tưởng sự việc về 6700 cây xanh bị chặt hạ ở nội thành Hà Nội sẽ có diễn biến nhẹ nhàng hơn nhưng không phải thế sự việc ngày càng phức tạp và gay gắt. Cây thì cũng đã bị chặt hết rồi, số cây thay thế cũng được thay rồi, thế mà các tờ báo vẫn ngày càng giật tít đăng tin suốt ngày, tôi nghĩ số giấy mà những tờ báo kia đăng tin bằng với việc chặt hàng ngàn cây để sản xuất giấy.

TRẢ LỜI
avatar
Cu min
AUTHOR
22:19, 23/03/2015 XÓA

Việc đốn cây để quy hoạch ở thành phố Hà Nội đã tạo cơ hội cho bọn rận chủ tung hô, phá phách. Chúng luôn tìm mọi sơ hở để gây rối và biểu tình. Nhưng càng như thế thì càng chứng tỏ bộ mặt thật của chúng. Trong mọi chuyện đều có điều tốt đẹp.

TRẢ LỜI
avatar

» Bình luận mang tính xây dựng và đóng góp. Vui lòng phân biệt rõ ràng giữa "góp ý", "phản biện" và "xuyên tạc".
» Không sử dụng các từ ngữ kích động, tuyên truyền, gây thù hằn, phân biệt vùng miền, tôn giáo, giới tính...gây tổn hại đến khối Đại đoàn kết dân tộc.
» Không sử dụng các từ ngữ , hình ảnh xuyên tạc, bôi xấu Đất nước, chế độ, Quốc huy , Quốc kỳ, Quốc ca... của nhà nước CHXHCN Việt Nam.
» Không sử dụng các từ ngữ , hình ảnh xuyên tạc, bôi xấu Đảng, Nhà nước, lãnh tụ, lãnh đạo. Nếu có ý kiến phản biện vui lòng đưa ra dẫn chứng cụ thể với nguồn đáng tin cậy.
» Không sử dụng các tên người dùng vi phạm các điều trên. Các tên người dùng mang tính chất chia rẽ đoàn kết dân tộc (Bắc Kỳ, Nam Kỳ...),một trong những tên trong cuộc đời hoạt động của chủ tịch Hồ Chí Minh hoặc các tên xuyên tạc về chủ tịch Hồ Chí Minh, các lãnh đạo Đảng, Nhà nước hiện tại đều bị xóa bỏ mà không cần báo trước.
» Nếu thấy dấu hiệu vi phạm, bạn đọc vui lòng báo cho chúng tôi biết bằng form báo cáo phía bên phải blog.
Thân ái ! Conversion Conversion Emoticon Emoticon